Trójglicerydy czy estry etylowe: czy forma omega-3 ma znaczenie

Autor: Adrianna Kalista

Adrianna Kalista

Autorka treści i dietetyczka BeKeto

Pasjonatka pisania i absolwentka dietetyki klinicznej. Szczególnie interesuje się fitoterapią i wpływem ketogenicznego sposobu odżywiania na funkcje poznawcze mózgu.

Weryfikacja: Amelia Szczepańska

Amelia Szczepańska

Dietetyczka w BeKeto

Absolwentka dietetyki na Warszawskim Uniwersytecie Medycznym (WUM). Rozwija się w kierunku diety ketogenicznej i jej wpływem na organizm człowieka.

Spis treści:

Jakie są formy omega-3 w suplementach?

Kwasy EPA i DHA trafiają do suplementów w czterech formach chemicznych: jako trójglicerydy (naturalne albo reestryfikowane, te drugie oznaczane skrótem rTG), estry etylowe (EE), fosfolipidy (typowe dla oleju z kryla) oraz wolne kwasy tłuszczowe. Różnica pomiędzy wymienionymi formami kwasów omega-3 dotyczy tego, do czego kwas jest pierwotnie przyłączony, zanim trafi do przewodu pokarmowego. W praktyce przekłada się to na ilość pracy, którą musi wykonać organizm, żeby go uwolnić i efektywnie wchłonąć.

W trójglicerydzie trzy kwasy tłuszczowe są związane z glicerolem, tak jak w oleju pochodzenia rybiego. W estrze etylowym każdy kwas jest połączony z cząsteczką etanolu. Estry etylowe powstają przy zatężaniu oleju, czyli przy podnoszeniu zawartości EPA i DHA w kapsułce. Część producentów przekształca je potem z powrotem w trójglicerydy i tak powstają trójglicerydy reestryfikowane. Skrót „TG” na opakowaniu oznacza właśnie formę trójglicerydową. Co istotne, formy chemicznej nie należy mylić z postacią preparatu, o której piszemy w tekście: omega-3 w płynie czy w kapsułkach.

Która forma omega-3 wchłania się najlepiej?

W porównaniu wchłanialności trójglicerydów i estrów etylowych w krótkoterminowej suplementacji zdecydowanie wygrywają te pierwsze. Pełna kolejność form omega-3 pod względem wchłaniania (od najlepiej wchłanianej, w badaniach krótkoterminowych) wygląda następująco: wolne kwasy tłuszczowe i fosfolipidy, potem trójglicerydy, a najsłabiej estry etylowe [1]. Przy dłuższej podaży różnice te w dużej mierze jednak zanikają, a tego dopowiedzenia brakuje w większości wzmianek na ten temat.

Przywołajmy tu badanie z udziałem 72 osób, które przez dwa tygodnie przyjmowały około 3,3 g EPA i DHA dziennie. Reestryfikowane trójglicerydy dały w nim 124%, wolne kwasy 91% (bez istotnej różnicy wobec naturalnego oleju), a estry etylowe 73% biodostępności naturalnego oleju rybiego [2]. Biodostępność to część przyjętej dawki, która trafia do krwi i może zostać wykorzystana przez organizm, a punktem odniesienia był tu zwykły, niezatężony olej rybi. Przegląd obejmujący badania jednorazowe i długoterminowe stwierdza jednak, że różnice z badań jednorazowych często nie przekładały się na efekty długoterminowe, a same badania mają słabości metodyczne [1].

Drugie zastrzeżenie dotyczy przyjmowania omega-3 przy posiłku: nowsze badania wchłaniania estrów prowadzili producenci własnych formuł [3], dlatego przywołujemy je wyłącznie dla przedstawienia mechanizmu, a nie dla samych liczb. Więcej o kwasach omega-3 piszemy w artykule: EPA a DHA.

Czy warto dopłacać za formę trójglicerydową?

Rzadko warto dopłacać za trójglicerydową formę kwasów omega-3, ponieważ dwie inne rzeczy są w stanie zmienić więcej mniejszym kosztem. Pierwszą z nich jest przyjmowanie preparatu z posiłkiem zawierającym tłuszcz. Przy estrach etylowych taki posiłek poprawia wchłanianie o wiele mocniej niż sama zmiana formy chemicznej [5]. Na diecie ketogenicznej posiłki są bogate w tłuszcz, czyli dają warunki, w których omega-3 wchłania się dobrze niezależnie od formy.

Drugą jest zawartość EPA i DHA w porcji, ponieważ różnica między preparatami bywa tu kilkukrotna, a nie kilkuprocentowa. W praktyce to zawartość decyduje o tym, ile kwasów tłuszczowych realnie przyjmujesz. Porcja zawierająca 300 mg EPA i DHA w formie trójglicerydów dostarczy ich mniej niż porcja 750 mg w formie estrów, nawet jeśli uwzględnić różnice we wchłanianiu z badania krótkoterminowego [2].

W większości dużych badań klinicznych nad omega-3, na przykład VITAL i REDUCE-IT, stosowano preparaty w formie estrów etylowych. Trudno więc twierdzić, że ta forma „nie działa”. A czym takie preparaty różnią się od suplementów, wyjaśniamy w tekście omega-3 jako lek czy suplement. Formę chemiczną warto traktować jako ostatnie kryterium wyboru kwasów omega-3, dopiero po zawartości EPA i DHA w porcji, świeżości oleju i cenie za gram EPA i DHA. A pełną listę kryteriów znajdziesz w artykule: jakie omega-3 wybrać.

Najczęstsze pytania o formę omega-3

Co oznacza skrót TG na opakowaniu omega-3?

TG to forma trójglicerydowa, czyli taka, w jakiej kwasy tłuszczowe występują naturalnie w rybie. Skrót rTG oznacza trójglicerydy reestryfikowane, czyli odtworzone po etapie zatężania oleju. Sam skrót mówi jednak o formie chemicznej, a nie o jakości produktu. Świeżość oleju i zawartość EPA i DHA w porcji trzeba sprawdzić osobno. Słowo „trójglicerydy” w nazwie preparatu opisuje jego formę, a nie działanie na trójglicerydy we krwi.

Czy olej z alg jest w formie trójglicerydów?

To, w jakiej formie chemicznej jest olej z alg, zależy od producenta i procesu produkcji. Informacja o formie powinna znaleźć się na etykiecie, a jeśli jej tam nie ma, warto zapytać o nią bezpośrednio producenta. Pamiętaj przy tym, że forma chemiczna jest kryterium dodatkowym; ważniejsze są zawartość EPA i DHA w porcji oraz świeżość oleju.

Czy olej z kryla wchłania się lepiej?

Olej z kryla zawiera fosfolipidy, które w krótkoterminowych badaniach nad wchłanialnością wypadają dość wysoko [1]. W metaanalizie 64 badań nie stwierdzono jednak różnicy pomiędzy olejem z kryla a olejem rybim we wpływie na trójglicerydy we krwi [4]. Wyższa cena oleju z kryla nie przekłada się więc na silniejszy wpływ na poziom trójglicerydów we krwi.

Czy forma ma znaczenie przy oleju w płynie?

Forma chemiczna oleju a postać preparatu to dwie zupełnie różne kwestie. Zarówno w butelce, jak i w kapsułce może znajdować się ten sam olej w tej samej formie chemicznej. Postać suplementu decyduje głównie o tempie utleniania oleju po otwarciu, a jego forma chemiczna o wchłanianiu, dlatego obie kwestie warto oceniać osobno.

Bibliografia