Keto Koszyk
Delivery Icon Do darmowej dostawy brakuje Ci 249.00

Brak produktów w koszyku.

Safety Payments Icon Gwarantowana bezpieczna transakcja

Dieta ketogeniczna, a insulinooporność

Po głębokim zanurzeniu w tajniki mikrobioty jelitowej w naszym ostatnim artykule, tym razem przenosimy się do świata insulinooporności - niewidzialnego cienia, który kładzie się na zdrowie wielu osób.
Autor: Dr Natalia Drabińska
Dr Natalia Drabinska

Dr Natalia Drabińska

Naukowiec specjalizująca się w dziedzinie żywienia, badań żywności i diecie ketogenicznej. Prowadzi pionierskie badania w skali światowej nad wpływem diety keto na organizm człowieka.
Dr Natalia Drabinska
Przegląd: Dr Andreia Torres
Andreia Torres

Dr Andreia Torres

Dietetyk kliniczny z tytułem doktora w dziedzinie edukacji zdrowotnej. Międzynarodowy ekspert w zakresie diety ketogenicznej.
Andreia Torres
keto insulinoodpornosc

O insulinie słów kilka

Insulina jest hormonem wydzielanym przez część wewnątrzwydzielniczą trzustki, a konkretnie przez komórki beta wysp Langerhansa. Jest bardzo ważnym regulatorem metabolizmu węglowodanów, ale także białek i tłuszczu. Głównym zadaniem insuliny jest utrzymanie stałego poziomu glukozy w krwioobiegu. Gdy poziom glukozy wzrasta po posiłku, trzustka uwalnia insulinę, która zmniejsza jest poziom poprzez ułatwienie wnikania glukozy do innych tkanek.

Do zadań insuliny należą:

  • transport glukozy do wątroby, tkanki tłuszczowej i mięśni szkieletowych
  • zwiększenie wykorzystania i magazynowania glukozy – zwiększony poziom insuliny aktywuje procesy glikolizy i glukoneogenezy i hamuje procesy glukoneogenezy, glikogenolizy i lipolizy
  • zwiększenie wykorzystania aminokwasów do syntezy białek
  • zwiększenie syntezy tłuszczów poprzez hamowanie lipolizy i beta-oksydacji
  • hamowanie ketogenezy, czyli utleniania kwasów tłuszczowych do ciał ketonowych
  • stymulacja wzrostu organizmu i regulacja działania hormonu wzrostu

Hormonem działającym przeciwstawnie do insuliny jest glukagon, który jest uwalniany pod wpływem hipoglikemii czyli niskiego poziomu glukozy we krwi.

U osoby zdrowej, poziom insuliny wynosi 10-25 mU/l. Podwyższony poziom insuliny objawia się napadami głodu, epizodami hipoglikemii i przybieraniem na wadze. Objawami niedoboru insuliny są wielomocz, utrata masy ciała, nadmierne pragnienie czy niegojące się rany.

Insulinooporność

W sytuacji gdy komórki mięśniowe, tłuszczowe i wątroby nie reagują prawidłowo na obecność insuliny i nie są w stanie prawidłowo pobierać glukozy z krwi, mówimy o insulinooporności. W konsekwencji utrzymującego się wysokiego poziomu glukozy, trzustka wydziela coraz więcej insuliny żeby zrekompensować słabą reakcję komórek na insulinę i utrzymanie prawidłowego poziomu glukozy.

Patogeneza insulinooporności nie jest jeszcze w pełni zrozumiana, ale istnieje wiele czynników które mogą zwiększać ryzyko jej występowania. W uproszczeniu, insulinooporność jest skutkiem niezdrowego trybu życia, w tym złej diety i małej aktywności fizycznej. Do innych czynników przyczyniających się do insulinooporności należą:

  • wiek powyżej 45
  • podwyższony poziom cholesterolu
  • nadciśnienie
  • zespół policystycznych jajników
  • niealkoholowe stłuszczenie wątroby
  • chroniczne stany zapalne
  • przebyta cukrzyca ciążowa
  • przebyty zawał serca lub udar
  • dieta bogata w cukry i produkty o wysokim indeksie glikemicznym oraz uboga w błonnik i kwasy omega-3
  • niedobór witaminy D
  • siedzący tryb życia
  • przyjmowanie niektórych leków, w tym kortykosteroidów i inhibitorów protez
  • przyjmowanie hormonów, w tym kortyzolu i hormonu wzrostu
  • predyspozycje genetyczne

Nieleczona insulinooporność prowadzi do rozwoju stanu przedcukrzycowego i w konsekwencji cukrzycy. Przy czym należy pamiętać, że stan przedcukrzycowy może wystąpić także bez insulinooporności.

keto a insulinoodpornosc

Diagnostyka insulinooporności

Standardem diagnostycznym w przypadku insulinooporności jest metoda klamry euglikemiczno-hiperinsulinowej opracowanej przez Andresa i współpracowników już w latach 70 [1]. Metoda ta polega na wprowadzeniu stałego wlewu insuliny aby utrzymywać stały, fizjologiczny poziom tego hormonu. W tym samym czasie, poziom glukozy jest klamrowany na poziomie wyjściowym za pomocą wlewu glukozy ze zmienną szybkością, aby utrzymać stan euglikemii w surowicy (euglikemia – poziom glukozy mieszczący się w granicach normy). Wielkość wychwytu glukozy określa się w jednostce czasu i określa się wartością M (mmol/kg/min). Jest to metoda najbardziej wiarygodna i powtarzalna, jednakże dość rzadko stosowana w praktyce z powodu wysokich kosztów oraz konieczności przeprowadzenia jej na oddziale szpitalnym. Jest to metoda stosowana głównie w badaniach naukowych.

Jako alternatywne metody oceny insulinooporności, które mogą być stosowane rutynowo, przyjmuje się HOMA-IR oraz test obciążenia glukozą.

Wskaźnik HOMA-IR (ang. Homeostatic Model Assessment of Insulin Resistance) jest wyliczany na podstawie zależności pomiędzy poziomem insuliny i glukozy na czczo. Do wiarygodnego potwierdzenia insulinooporności, wskaźnik HOMA-IR powinien być powtórzony 3-4 razy, ponieważ poziom insuliny na czczo może się wahać. Wartość HOMA-IR przekraczającą 2,5 uznaje się za pozytywną. HOMA-IR wylicza się ze wzoru:

wzór na HOMA - IR

Test obciążenia glukozą (OGTT – Oral Glucose Tolerance Test) polega na dwupunktowym badaniu poziomu glukozy na czczo oraz po 2 godzinach od doustnego podania 75 g tego glukozy. Jest to metoda stosowana w diagnostyce cukrzycy, ale pośrednio może informować także o insulinooporności.

Leczenie insulinooporności

Leczenie insulinooporności polega na wyeliminowaniu czynników, które przede wszystkim się do niech przyczyniają, czyli siedzącego trybu życia oraz złej diety. Redukcja masy ciała i zmiana stylu życia, w tym zwiększenie aktywności fizycznej mogą poprawić wrażliwość na insulinę. Gdy insulinooporność jest spowodowana przyjmowanymi lekami lub terapią hormonalną, lekarz specjalista może zdecydować o zmianie terapii. Nie powinno się tego jednak robić na własną rękę!

Dieta ketogeniczna przy insulinooporności

W związku z tym, że nadmierne spożycie cukrów może przyczyniać się do rozwoju insulinooporności, wydaje się zasadnym rozważenie czy dieta uboga w węglowodany jak dieta ketogeniczna nie byłaby zbawiennym rozwiązaniem na problem wrażliwości insulinowej. Badania naukowe dotyczące metabolizmu węglowodanów oraz glikemii zostały wielokrotnie przeprowadzone w różnych grupach badanych.

KOMENTARZ EKSPERTA:
„Dyskusja na temat insulinooporności jest zgodna z obecną wiedzą naukową, szczegółowo opisując konsekwencje upośledzonej odpowiedzi komórkowej na insulinę i związane z nią czynniki ryzyka, w tym styl życia, wiek i niektóre schorzenia. Włączenie diety ketogenicznej jako potencjalnej interwencji jest poparte odniesieniami do najnowszych metaanaliz i badań naukowych, dostarczających dowodów na jej skuteczność w poprawie kontroli glikemii i innych parametrów metabolicznych u osób z cukrzycą typu II, stanem przedcukrzycowym i stanami takimi jak zespół policystycznych jajników (PCOS).”
Andreia Torres

Dr Andreia TorresDietetyk kliniczny z tytułem doktora w dziedzinie edukacji zdrowotnej.

BEKETO Logo

Wyniki metaanalizy (czyli połączenia wyników wielu badań klinicznych w celu wyciągnięcia bardziej wiarygodnych wniosków) z 2020 roku [2] wykazały że stosowanie diety ketogenicznej przez pacjentów z cukrzycą typu II nie tylko obniżyło poziom glukozy na czczo (o 1,29 mmol/L), poziom glikowanej hemoglobiny HbA1c informującej o syndromie metabolicznym, ale także obniżyło poziom triglicerydów, całkowitego cholesterolu oraz masę ciała.

Podobne wnioski wyciągnęli autorzy pracy przeglądowej z 2023 roku [3], która zestawiła wyniki z 12 badań naukowych przeprowadzonych z udziałem pacjentów z cukrzycą typu II i stanem przedcukrzycowym. Każde z tych badań wykazało, że dieta ketogeniczna wyraźnie poprawiła kontrolę glikemii. W jednym z analizowanych badań, pomimo pozytywnych zmian w insulinowrażliwości, stwierdzono problemy z profilem lipidowym i wątrobą. Problemów tych można było uniknąć łącząc dietę ketogeniczną z aktywnością fizyczną.

W przypadku kobiet zmagających się z zespołem policystycznych jajników (PCOS), u których bardzo często obserwuje się zwiększoną insulinooporność, badania naukowe wykazały że stosowanie diety ketogenicznej może obniżyć poziom insuliny na czczo oraz poprawić parametry hormonalne, w tym poziom testosteronu oraz LH/FSH [4].

Podobnie, podsumowanie badań dotyczących osób z nadwagą i otyłością wykazało, że dieta ketogeniczna obniżała poziom insuliny, HOMA-IR oraz wyregulowała glikemię [5].

Wyniki opisanych wyżej badań i metaanaliz zgodnie wskazują, że dieta ketogeniczna może być dobrym rozwiązaniem w celu ograniczenia lub zapobiegania insulinooporności. Brakuje nam badań dotyczących długotrwałych efektów stosowanie diety ketogenicznej, ale wiedza którą mamy obecnie jest obiecująca. Należy pamiętać, że w przypadku osób chorujących na choroby endokrynologiczne (PCOS, cukrzyca, itd.) wprowadzenie diety ketogenicznej powinno być przeprowadzane pod opieką lekarza oraz dietetyka.

Dodatkowe zastosowania diety ketogenicznej w leczeniu chorób:

Dieta keto może być skuteczna w terapii wielu innych schorzeń i dolegliwości. Aby zgłębić więcej informacji na temat zastosowań diety ketogenicznej w leczeniu, warto przeczytać zastosowania diety keto w terapii chorób, gdzie szczegółowo opisane są różne przypadłości, które mogą odpowiadać na ten sposób odżywiania.

Bibliografia

Zobacz wszystkie

[1] DeFronzo R., Tobin J., Andres R.: Glucose clamp technique: a method for quantifying insulin secretion and resistance. Am. J. Physiol. 1979; 237: E214–E223.

[2] Yuan X, Wang J, Yang S, Gao M, Cao L, Li X, Hong D, Tian S, Sun C. Effect of the ketogenic diet on glycemic control, insulin resistance, and lipid metabolism in patients with T2DM: a systematic review and meta-analysis. Nutr Diabetes. 2020 Nov 30;10(1):38. doi: 10.1038/s41387-020-00142-z.

[3] Skow SL, Jha RK. A Ketogenic Diet is Effective in Improving Insulin Sensitivity in Individuals with Type 2 Diabetes. Curr Diabetes Rev. 2023;19(6):e250422203985. doi: 10.2174/1573399818666220425093535.

[4] Mavropoulos, J.C., Yancy, W.S., Hepburn, J. et al. The effects of a low-carbohydrate, ketogenic diet on the polycystic ovary syndrome: A pilot study. Nutr Metab (Lond) 2, 35 (2005). https://doi.org/10.1186/1743-7075-2-35.

[5] Drabińska, N., Wiczkowski, W., Piskuła, M.K. (2021) Recent advances in the application of a ketogenic diet for obesity management. Trends in Food Science & Technology, 110: 28-38. https://doi.org/10.1016/j.tifs.2021.01.080.

Dr Natalia Drabińska
Dr Natalia Drabińska

Naukowiec specjalizująca się w dziedzinie żywienia i badań żywności. Przyszła psychodietetyk. Uzyskała stopień doktora na IRZiBŻ PAN w Olsztynie, gdzie jej interdyscyplinarna praca doktorska dotyczyła zastosowania preparatu fruktooligosacharydów i inuliny jako składnika diety bezglutenowej dzieci z chorobą trzewną. Prowadzi badania nad wpływem diety ketogenicznej na organizm człowieka oraz zastosowaniem analizy lotnych związków organicznych w diagnostyce i badaniach żywności

Artykuły: 8

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *

Otrzymaj Produkt Gdy Tylko się pojawi! Zostaw adres e-mail poniżej i bądź na bieżąco.
TWÓJ KOSZYK