Jak przechowywać omega-3 w płynie i ile czasu ma się po otwarciu

Autor: Adrianna Kalista

Adrianna Kalista

Autorka treści i dietetyczka BeKeto

Pasjonatka pisania i absolwentka dietetyki klinicznej. Szczególnie interesuje się fitoterapią i wpływem ketogenicznego sposobu odżywiania na funkcje poznawcze mózgu.

Weryfikacja: Amelia Szczepańska

Amelia Szczepańska

Dietetyczka w BeKeto

Absolwentka dietetyki na Warszawskim Uniwersytecie Medycznym (WUM). Rozwija się w kierunku diety ketogenicznej i jej wpływem na organizm człowieka.

Spis treści:

Jak przechowywać olej omega-3 po otwarciu?

Po otwarciu trzymaj kwasy omega-3 w chłodnym, suchym i ciemnym miejscu: w szafce z dala od kuchenki i okna, w szczelnie zamkniętej butelce i zgodnie z zaleceniami z etykiety konkretnego produktu. Ten sam sposób przechowywania będzie właściwy zarówno przed otwarciem produktu, jak i po jego pierwszym użyciu.

Każdy z wymienionych warunków może realnie coś zmienić, ponieważ utlenianie kwasów omega-3 jest napędzane zarówno przez tlen, światło, jak i ciepło [1]. Właśnie dlatego stosowanie ciemnego szkła (ograniczającego dostęp światła) i niewielkiej pojemności butelek (im mniejsza, tym mniejsza ekspozycja produktu na tlen) nie jest elementem estetycznym, a praktyczną ochroną jakości suplementu zamkniętego w opakowaniu – to ono ma bowiem, jak najskuteczniej przyczynić się do zachowania świeżości i parametrów jakości produktu.

W praktyce suplementacyjnej ważna jest uważność – po każdym spożyciu omega-3 zakręcaj butelkę od razu, zamiast zostawiać ją otwartą lub niedokręconą na stole. Miej na uwadze, że liczy się również to, co działo się z danym produktem, zanim trafił on do Twojej szafki. W badaniu dotyczącym przechowywania próbki tego samego produktu kupione w różnych sklepach istotnie się od siebie różniły [1], więc znaczenie mają także wszystkie warunki towarzyszące artykułom w drodze na sklepową półkę.

Czy omega-3 trzeba trzymać w lodówce?

Nie zawsze należy trzymać kwasy omega-3 w lodówce – decyzyjna w tej sprawie powinna być etykieta konkretnego produktu, a nie jakaś jedna uniwersalna rada. Faktem jest jednak, że chłód rzeczywiście spowalnia utlenianie olejów: w badaniu na układzie modelowym, czyli emulsji oleju rybiego w wodzie, olej utleniał się szybciej w 25 °C niż w 8 °C [2].

Jest to argument wynikający z naukowych pobudek chemicznych, a nie konsekwentna instrukcja dotycząca przechowywania Twojej butelki omega-3, ponieważ laboratoryjna emulsja to nie to samo, co Twój suplement. Warunki przechowywania zawsze ustala producent na podstawie znajomości swojego produktu – jego składu, opakowania, czy też dodatku przeciwutleniaczy. Jeśli na etykiecie widnieje zapis dotyczący trzymania oleju w lodówce, to koniecznie zadbaj o te warunki temperaturowe. Jeśli mowa o chłodnym i suchym miejscu, lodówka nie jest wymagana.

Dla przykładu: etykieta MEGA Omega 3 Wegańska, olej z alg zaleca przechowywanie produktu „w chłodnym i suchym miejscu, chroniąc przed światłem słonecznym”, co oznacza, że do zachowania swoich walorów nie wymaga lodówki [3]. A jeśli trzymasz olej w lodówce, wyjmuj go tylko na chwilę i od razu odstawiaj na swoje miejsce, żeby butelka nie przechodziła wielokrotnie z zimna do ciepła. Kapsułek zwykle się nie chłodzi, bo otoczka dostatecznie chroni olej przed powietrzem czy światłem.

Ile czasu ma się po otwarciu butelki?

Po otwarciu butelki zwykle ma się dokładnie tyle czasu na spożycie suplementu, ile producent podaje na opakowaniu. Jeśli nie określa on żadnego terminu obowiązującego po otwarciu, to naturalnie wyznacza go data przydatności i zalecany sposób przechowywania. Należy też podkreślić, że nie opublikowano żadnego badania, które pokazywałoby, po ilu tygodniach od otwarcia olej omega-3 dokładnie przekracza limity utlenienia.

Każdy konkretny termin dotyczący ogólnej świeżości kwasów omega-3 krążący w internetowych źródłach, będzie więc bezpodstawnym założeniem. Zamiast niego bardziej przyda się data otwarcia umieszczona na etykiecie danego produktu. 150 ml butelka przy założeniu suplementacji 5 ml dziennie wystarczy na około 30 dni [3], więc przy regularnym stosowaniu nie postoi ona otwarta dłużej niż miesiąc. Większe opakowanie zakupione z założeniem „na zapas” automatycznie oznacza dłuższy kontakt z powietrzem i może sprzyjać szybszemu utlenianiu oleju.

Po czym poznać, że olej omega-3 zjełczał?

Sygnałem ostrzegawczym mogą być zapach i smak – zjełczały olej pachnie ostro, czasem metalicznie albo jak lakier, a w ustach zostawia gorzki posmak i lekkie drapanie w gardle. Jeśli zapach suplementu wyraźnie różni się od tego z dnia otwarcia, potraktuj to jako jasny sygnał ostrzegawczy. Z uwagi na to warto zapamiętać zapach oleju tuż po otwarciu, będzie on bowiem punktem odniesienia przy kontroli jakości podczas spożywania kolejnych porcji.

Węch i kubki smakowe mogą jednak zawieść ocenę i to w obie strony. Świeży olej rybi może wyraźnie pachnieć rybą ze względu na skład, a nie procesy związane z psuciem. Z kolei olej aromatyzowany, na przykład cytrynowy, może przykryć zapach zjełczenia. W praktycznym ujęciu – brak nieprzyjemnego zapachu niczego więc nie dowodzi. Pewną odpowiedź dotyczącą jakości i świeżości produktu jest w stanie zapewnić dopiero liczba nadtlenkowa pochodząca z badania konkretnej partii, o którą można zapytać producenta.

Przy olejach smakowych to właśnie ona jest miarą wiążącą, ponieważ wskaźniki liczone z liczby anizydynowej, w tym TOTOX, są w ich przypadku niemiarodajne [4]. A jak odpowiednio odczytywać te liczby, wyjaśniamy w tekście wskaźnik TOTOX.

Najczęstsze pytania o przechowywanie omega-3

Czy kapsułki omega-3 też trzeba chłodzić?

Zwykle nie, ponieważ kapsułka odcina dopływ powietrza i światła do oleju, więc utlenia się on zdecydowanie wolniej. W badaniu dotyczącym przechowywania omegi, kapsułki dochodziły do liczby nadtlenkowej 7,6 i TOTOX 30,4, a produkty płynne odpowiednio do 44,6 i 96,9 [1]. Do przechowywania tego rodzaju olejów wystarczy chłodne, ciemne miejsce – więcej na ten temat w artykule: płyn czy kapsułki.

Czy zjełczały olej omega-3 szkodzi?

Nie wiadomo – badania nad skutkami spożywania utlenionego oleju prowadzono na zwierzętach i liniach komórkowych, ale badań klinicznych z udziałem ludzi wciąż brakuje [5]. Wiadomo natomiast, że utlenianie zmienia smak i zapach oleju, a EFSA uzależnia swoją ocenę bezpieczeństwa suplementacji od zagwarantowanej stabilności oksydacyjnej [6].

Czy olej można zamrozić?

Mrożenie oleju omega-3 nie jest ani zalecane, ani potrzebne. Warunki przechowywania ustala producent, a przy opakowaniu zużywanym w ciągu miesiąca, w zupełności wystarczy chłodne i ciemne miejsce. Częste wyjmowanie butelki z zamrażarki i wkładanie jej z powrotem sprzyja też skraplaniu się wilgoci, która nie służy olejowi.

Czy olej po terminie przydatności można jeszcze wypić?

Nie warto przekraczać daty ważności przy produktach tłuszczowych, ponieważ to właśnie utlenianie ogranicza ich trwałość. Z uwagi na to przeterminowany olej wyrzuć razem z odpadami, a nie wylewaj go do zlewu, ponieważ tłuszcz zanieczyszcza kanalizację. Jeśli notorycznie zdarza się, że zostaje Ci resztka suplementu, następnym razem zainwestuj w mniejsze opakowanie.

Bibliografia