Skutki uboczne kolagenu – jak sobie z nimi radzić?

Autor: Adrianna Kalista

Adrianna Kalista

Autorka treści i dietetyczka BeKeto

Pasjonatka pisania i absolwentka dietetyki klinicznej. Szczególnie interesuje się fitoterapią i wpływem ketogenicznego sposobu odżywiania na funkcje poznawcze mózgu.

Weryfikacja: Dr Natalia Drabińska

Dr Natalia Drabińska

Konsultantka naukowa BeKeto

Naukowiec specjalizująca się w dziedzinie żywienia, badań żywności i diecie ketogenicznej. Prowadzi pionierskie badania w skali światowej nad wpływem diety keto na organizm człowieka.

Czego dowiesz SIĘ z artykułu?

Czy kolagen w ogóle posiada skutki uboczne?

Tak – kolagen, jak każda substancja przyjmowana w nadmiarze może wywoływać skutki uboczne (choć zwykle są one łagodne). Najczęstsze efekty uboczne zależą od konkretnej formy podaży – czy to w postaci zastrzyków, suplementów diety, czy też napojów kolagenowych. Wiele niepożądanych objawów wynika np. z agresywnej reakcji układu immunologicznego na zwiększoną podaż białka lub z reakcji alergicznej na dany rodzaj białka z uwagi na jego pochodzenie (np. kolagen rybi).

Jakie są najczęstsze skutki uboczne kolagenu?

Choć można wyróżnić najczęstsze potencjalne skutki przyjmowania kolagenu, to ich występowanie nie stanowi żadnej normy, a kwestią indywidualną – wynikającą z osobniczej reakcji organizmu na dany suplement. W zależności od formy preparatu, w której kolagen jest przyjmowany – czy to w postaci zastrzyków, suplementów diety, czy kolagenu do picia – skutki uboczne mogą się znacznie różnić.

Reakcje alergiczne

Kolagen pochodzenia wołowego lub wieprzowego w teorii ma nieco większy potencjał alergizujący niż np. kolagen rybi. Głównym czynnikiem wywołującym alergie jest różnica w strukturze białka między kolagenem zwierzęcym a ludzkim. Organizm traktując kolagen jako obcy element, może uruchomić reakcję immunologiczną, choć nie stanowi to reguły. Potencjalne typowe objawy alergii obejmują zaczerwienienie, swędzenie, czy też obrzęk. Reakcje te wynikają z aktywacji komórek tucznych i bazofilów, które uwalniają histaminę – substancję chemiczną odpowiedzialną za objawy alergii. Dlatego przed rozpoczęciem terapii w razie jakichkolwiek wątpliwości i historii zdrowotnych związanych z białkami zwierzęcymi zaleca się wykonanie testów alergicznych i konsultację lekarską​, a także wybór kolagenu z niealergizujących źródeł.

Problemy żołądkowo-jelitowe

Problemy żołądkowo-jelitowe, takie jak wzdęcia, zaparcia czy bóle brzucha, mogą wynikać z nadmiernego spożycia białka, co znacznie obciąża układ trawienny. Kolagen to białko o specyficznej strukturze, która może być trudna do strawienia – zwłaszcza w przypadku osób z wrażliwym układem trawiennym. Kiedy białka są spożywane w nadmiarze to enzymy trawienne, takie jak pepsyna i trypsyna, mogą nie nadążać z ich rozkładaniem. W efekcie prowadzi to do fermentacji resztek białek w jelitach, wywołując wzdęcia i dyskomfort. Wystarczy jednak odpowiednio dopasować dawkę kolagenu, a wszelkie problemy powinny ustąpić.

Zły smak

Kolagen rybi, który jest uznawany za jeden z najskuteczniejszych pod względem biodostępności kolagenów naturalnie miewa niestety specyficzny smak, który dla wielu osób może być nieprzyjemny. Wynika on z obecności aminokwasów, takich jak hydroksyprolina, które mogą mieć niekorzystny profil smakowy. Mechanizm ten opiera się na interakcji tych aminokwasów z receptorami smakowymi, co wywołuje gorzkie odczucia. Łatwo można temu jednak zaradzić – wybierając dobrej jakości suplementy bezsmakowe lub np. kolagen do picia o owocowych smakach, można również dodawać kolagen w proszku do różnych potraw i smoothie, aby zneutralizować nieprzyjemny posmak. Dobrym rozwiązaniem mogą być także suplementy w kapsułkach.

Przeciążenie białkiem

Suplementacja kolagenem (zwłaszcza u osób stosujących dietę bogatą w białko) może w niektórych przypadkach prowadzić do przeciążenia organizmu. Nadmiar białka może obciążać nerki i wątrobę, ponieważ muszą one metabolizować nadmiar azotu uwolniony z aminokwasów w procesie deaminacji tego makroskładnika. Może to prowadzić do wzrostu poziomu mocznika we krwi i zwiększać ryzyko odwodnienia​. Osoby z problemami nerkowymi powinny więc zwracać szczególną uwagę na podaż białka w diecie, a w tym suplementację kolagenu w proszku i elektrolitów bez cukru.

Zmiany w uczuciu sytości

Kolagen (jak przystało na białko) wpływa na mechanizmy regulujące głód i sytość. Białko stymuluje bowiem wydzielanie hormonów sytości, takich jak peptyd YY (PYY) oraz cholecystokinina (CCK), co może sprawiać, że osoby przyjmujące kolagen poczują się pełniejsze po posiłku. Jest to korzystne dla osób kontrolujących masę ciała i osób będących na dietach redukcyjnych, jednak może być niebezpieczne np. dla osób starszych czy schorowanych, które już i tak odczuwają znacznie obniżone łaknienie.

Jakie formy kolagenu mają najwięcej skutków ubocznych?

Nie ma reguły, na to jakie formy kolagenu mogą wywoływać najwięcej skutków ubocznych. Zastrzyki kolagenowe mogą np. powodować lokalne reakcje alergiczne, takie jak zaczerwienienie, zasinienie i obrzęki. Jeśli chodzi o suplementację doustną kolagenu – skutki uboczne mogą być stricte zależne od osobniczej reakcji organizmu na dany rodzaj białek zwierzęcych czy ewentualne dodatki do suplementów.

Skutku uboczne kolagenu w zastrzykach

Zastrzyki kolagenowe to jedna z form, które mogą powodować większą liczbę skutków ubocznych podaży kolagenu do organizmu – szczególnie tych w postaci miejscowych reakcji alergicznych i powikłań po zabiegu. Zastrzyki stosowane są głównie w ramach zabiegów medycyny estetycznej np. do redukcji zmarszczek i blizn, ale także w medycynie ortopedycznej w leczeniu uszkodzeń stawów i chrząstek. Główne skutki uboczne związane z tą formą obejmują zaczerwienienie, zasinienie, obrzęk, a w niektórych przypadkach ból i stan zapalny w miejscu iniekcji​. Skutki te wynikają jednak z nieprawidłowej reakcji układu odpornościowego na kolagen, która może doprowadzić do wzrostu przepuszczalności naczyń krwionośnych i uwolnienia cytokin prozapalnych.

Jaki kolagen z uwagi na pochodzenie ma więcej skutków ubocznych?

Wybór odpowiedniej formy kolagenu zależy od indywidualnych potrzeb i wrażliwości organizmu na białka pochodzące z konkretnego źródła zwierzęcego.

Kolagen rybi – skutki Uboczne

Kolagen rybi – choć uważany za bezpieczniejszy niż inne kolageny pochodzenia zwierzęcego, również może wywoływać skutki uboczne związane z reakcjami układu immunologicznego. Zwłaszcza w postaci nietolerancji pokarmowej lub reakcji alergicznych u osób uczulonych na ryby i owoce morza. Kolagen rybi wykazuje jednak wysoką biodostępność (co oznacza, że organizm łatwiej go przyswaja), a tym samym rzadziej prowadzi do reakcji niepożądanych np. ze strony układu pokarmowego.

Kolagen wołowy skutki uboczne

Kolagen wołowy względnie często wywołuje alergie, ponieważ jego struktura białkowa różni się od ludzkiego kolagenu. Z tego względu organizm może traktować go jako substancję obcą, uruchamiając szereg reakcji immunologicznych wspomnianych już przedtem. Typowe objawy alergii na kolagen wołowy to swędzenie, pokrzywka, obrzęki, a w skrajnych przypadkach nawet anafilaksja​. Przed stosowaniem kolagenu wołowego (zwłaszcza w formie zastrzyków) zaleca się zatem wykonanie testów alergicznych.

Ile wynosi optymalna dzienna dawka kolagenu, aby nie odczuwać skutków ubocznych?

Optymalna dzienna dawka kolagenu, tak jak w przypadku każdej innej suplementacji jest ściśle uzależniona od wyznaczonego celu podaży oraz indywidualnych potrzeb organizmu. Każdy przypadek suplementacji rozpatrywać należy osobno, ponieważ rozpiętość ilości rekomendowanej dawki kolagenu oraz to ile kolagenu pić dziennie mieści się w szerokim przedziale gramaturowym średnio – od 2,5 g do 15 g dziennie. Osobom, które chcą poprawić kondycję skóry, włosów czy paznokci mogą wystarczyć już dawki na poziomie 2,5 g – 5 g. Natomiast w przypadku zaawansowancyh problemów skórnych i innych różnorodnych dolegliwości zdrowotnych oraz przy konieczności wspierania zdrowia stawów i regeneracji tkanek, poleca się przyjmować wyższe dawki kolagenu – nawet do 20 g dziennie.

Bibliografia