Dieta cukrzycowa: co to, jadłospis, przepisy, co wolno jeść, zasady

Czego dowiesz SIĘ z artykułu?

Jaka dieta najlepsza przy cukrzycy?

Dieta odpowiednia dla osób z cukrzycą ma niepodważalne znaczenie w zarządzaniu chorobą i zapobiegania jej powikłaniom. Zgodnie z wytycznymi Polskiego Towarzystwa Diabetologicznego, aby pomóc w utrzymaniu stabilnego poziomu glukozy we krwi, dieta cukrzycowa musi być dopasowana do indywidualnych potrzeb pacjenta, uwzględniając jego wiek, masę ciała i wskaźnik BMI. Optymalny jadłospis składa się z produktów o niskim indeksie glikemicznym, zawierających wysoką zawartość błonnika. Znajdziemy w nim m.in. chleb pełnoziarnisty, makaron z pełnego ziarna, większość surowych warzyw i owoców, naturalny nabiał i jego przetwory, a także pestki, nasiona i orzechy. Rekomendowane są również chude mięso i ryby, które nie zawierają węglowodanów. Prawidłowa dieta i regularna aktywność fizyczna pozwala na utrzymanie prawidłowego stężenia glukozy we krwi, wspomagając leczenie cukrzycy.

Dieta cukrzycowa – zasady

Dieta w cukrzycy powinna bazować na ogólnych zasadach zdrowego odżywiania, uwzględniając odpowiednie proporcje białek, tłuszczów i węglowodanów. Dla utrzymania stabilnego poziomu cukru we krwi, należy opierać jadłospis o produkty z niskim indeksem glikemicznym. Istotne jest również regularne spożywanie posiłków.

1. Spożywanie produktów zawierających niski indeks glikemiczny

Wybór produktów o niskim ig pomaga kontrolować poziom cukru we krwi. Jadłlospis na diecie cukrzycowej powinien bazować na produktach zbożowych, takich jak razowe pieczywo, brązowy ryż, płatki owsiane górskie, gruboziarniste kasze oraz rośliny strączkowe.

2. Indywidualna kaloryczność diety

Aż 80% cukrzyków, cierpi również na otyłość, w związku z czym dieta cukrzycowa uwzględniająca deficyt kaloryczny jest najlepszą formą pomocy w leczeniu[1]. Kaloryczność diety powinna być dostosowana do indywidualnych potrzeb pacjenta, najlepiej pod kontrolą dietetyka.

3. Regularność posiłków

Spożywanie mniejszych, urozmaiconych posiłków w stałych odstępach czasowych jest istotne dla utrzymania stabilnej glikemii. Dla osób z cukrzycą typu 2, które mają trudności z częstym jedzeniem, priorytetem pozostaje wcześniej wspomniana redukcja masy ciała.

4. Zwiększenie spożycia warzyw i owoców

Istotną część diety powinny stanowić bogate w źródło błonnika pokarmowego warzywa, szczególnie w formie surowej. Zaleca się również spożywanie owoców o niskim indeksie glikemicznym, takich jak jagody, borówki, jabłka i nektarynki.

5. Ograniczenie spożycia tłuszczów zwierzęcych i czerwonego mięsa

Cukrzyca stanowi ryzyko rozwoju chorób sercowo-naczyniowych, w związku z czym powinna ograniczać spożycie tłuszczów nasyconych i izomerów trans. Zaleca się również eliminację czerwonego mięsa na rzecz białka roślinnego, takiego jak nasiona roślin strączkowych.

Jak komponować posiłki w leczeniu cukrzycy?

Dieta cukrzycowa powinna być zbilansowana pod względem odpowiedniej ilości białka, tłuszczów i węglowodanów. Posiłki powinny być spożywane regularnie, w odstępie czasu nie dłuższym niż 3-4 godziny.

Odpowiednio skomponowana dieta w cukrzycy powinna dostarczać około 45% energii z węglowodanów, pochodzących głównie z pełnoziarnistych produktów. Choć możemy spotkać się ze stwierdzeniem, że w przypadku cukrzycy typu 2 należy unikać owoców, w rzeczywistości nie jest to prawdą, a powielanym w wyniku braku wiedzy mitem. W diecie cukrzyka należy wybierać owoce o niskim indeksie glikemicznym, do których należą m.in. jabłka, śliwki, grejpfruty i owoce jagodowe. Powinny być mniej dorzałe i w surowej formie. Tłuszcze powinny stanowić 25-40% wartości energetycznej diety, z przewagą tłuszczów pochodzenia roślinnego, z wyłączeniem oleju kokosowego i palmowego. Dieta w cukrzycy powinna również obejmować ryby, zwłaszcza tłuste, będące bogatym źródłem kwasów omega-3. Ważne jest natomiast ograniczenie produktów o dużej ilości nasyconych kwasów tłuszczowych,takich jak masło, smalec, mięso i przetwory mięsne o wysokiej zawartości tłuszczu, a także produktów będących źródłem izomerów trans kwasów tłuszczowych. Wpływają one na poziom cholesterolu, zwiększając ryzyko chorób serca. Źródło białka w diecie cukrzycowej powinny stanowić nabiał, mięso, ryby, jaja oraz nasiona roślin strączkowych, dostarczając około 15% dziennej energii. W przypadku osób z nadwagą lub bez problemów z nerkami, jego wartość może osiągać nawet 20-30%.

Co można jeść na diecie cukrzycowej?

Aby wspomóc leczenie cukrzycy i zapobiec jej rozwojowi, dietę cukrzycową należy opierać na produktach zbożowych, warzywach i owocach, chudym mięsie, rybach, produktach mlecznych o niskiej zawartości tłuszczu, orzechach, nasionach i zdrowych źródłach tłuszczu[2,4].

W diecie cukrzyka powinny znaleźć się produkty, takie jak:

• produkty zbożowe: pieczywo pełnoziarniste, graham i razowe; ryż brązowy; makaron pełnoziarnisty; kasze gruboziarniste (np. pęczak i gryczana);
• warzywa i owoce: wszystkie nierozgotowane warzywa i nieprzejrzałe owoce o niskim ig (grejpfruty, śliwki, jabłka, wiśnie, gruszki, owoce jagodowe);
• mięso, ryby i jaja: indyk, kurczak, cielęcina, królik, wszystkie ryby, jaja i chuda wędlina;
• niskotłuszczowe produkty mleczne: jogurty, maślanka, sery twarogowe, mleko, kefir;
• zdrowe tłuszcze: oleje roślinne, awokado, orzechy, nasiona i pestki;
• napoje: woda mineralna, herbata i kawa bez dodatku cukru

Dodatkowo, do produktów o korzystnym wpływie na insulinowrażliwość, produkcję insuliny i obniżanie stężenia glukozy we krwi należą morwa biała, cynamon, kurkuma, kozieradka i czosnek[3].

Czego nie wolno jeść przy cukrzycy?

Zalecenia żywieniowe w leczeniu cukrzycy, sugerują eliminację produktów o wysokim ig: wypieków z białej mąki, przetworzonych lub rozgotowanych warzyw i owoców, oraz wszystkich produktów zawierających dodatek cukru[4]. Ze względu na wysoką kaloryczność, należy również ograniczyć pełnotłuste produkty mleczne i tłuste mięso.

Produkty przeciwwskazane na diecie cukrzycowej to:

• produkty zbożowe: pieczywo jasne, makaron pszenny z mąki oczyszczonej, drobne kasze (manna, kuskus), ryż biały, wypieki z dodatkiem cukru;
• produkty mleczne: pełnotłuste produkty mleczne, słodzone napoje roślinne;
• tłuste mięso: baranina, wieprzowina, tłuste wędliny, parówki, podroby i konserwy mięsne;
• tłuszcze odzwierzęce: smalec, masło, śmietana, słonina; oraz olej kokosowy
• napoje: alkohol, gazowane napoje słodzone, soki z wysoką zawartością cukru, soki owocowe

Jakich owoców unikać przy cukrzycy?

W przypadku cukrzycy typu 2 i cukrzycy typu 1 należy wykluczyć z diety owoce o wysokim ig, takie jak czereśnie, winogrona, arbuz, dojrzałe banany, ananas i mandarynki. Dieta cukrzyka nie powinna również uwzględniać słodzonych dżemów, owoców kandyzowanych i owoców w syropie.

Jak powinna wyglądać dieta diabetyka w ciąży?

Zgodnie z wytycznymi Polskiego Towarzystwa Diabetologicznego, dieta cukrzycowa w ciąży powinna dostarczać 40-55% energii z węglowodanów, około 20% energii z białka oraz 30% energii z tłuszczów. Kaloryczność diety powinna być dostosowana do etapu ciąży i indywidualnych parametrów kobiety.

Zalecenia dotyczące żywienia u ciężarnych kobiet ze zdiagnozowaną cukrzycą są podobne do tych stosowanych u wszystkich diabetyków. Istnieje jednak dodatkowa grupa produktów, z których będąc w ciąży należy zrezygnować. Wśród nich możemy wyróżnić: sery miękkie i półmiękkie, surowe mięso i ryby, alkohol, napoje energetyczne, niemyte owoce i warzywa oraz produkty niepasteryzowane[5].

Jak wygląda przykładowy jadłospis na diecie osoby z cukrzycą?

Dzień I

Śniadanie: Owsianka z pełnoziarnistych płatków owsianych górskich z dodatkiem jagód, kilku orzechów włoskich i cynamonu; herbata zielona bez cukru.

II śniadanie: Jogurt naturalny z plasterkami gruszki i łyżką siemienia lnianego.

Obiad: Pierś z indyka pieczona z ziołami, podana z puree z batatów i surówką z kapusty kiszonej.

Kolacja: Kanapki z pełnoziarnistego chleba z twarożkiem na bazie chudego twarogu, szczypiorku i rzodkiewki; herbata ziołowa.

Dzień II

Śniadanie: Omlet z 2 jaj ze szpinakiem i pomidorami koktajlowymi; kawa bez cukru.

II śniadanie: Koktajl z jogurtu naturalnego, garści truskawek i łyżki nasion chia.

Obiad: Duszona ryba (np. dorsz) z ziołami z kaszą gryczaną i gotowanymi brokułami z sosem jogurtowo-czosnkowym.

Kolacja: Sałatka grecka (sałata, ogórek, pomidor, oliwki, feta, cebula) z oliwą z oliwek i oregano.

Dzień III

Śniadanie: Pełnoziarniste tosty z awokado, jajkiem sadzonym i pomidorem; herbata czarna bez cukru.

II śniadanie: Zupa krem z dyni z dodatkiem pestek dyni i jogurtu naturalnego.

Obiad: Grillowane krewetki z czosnkiem i natką pietruszki, podane z komosą ryżową i sałatką na bazie rukoli, pomidorków koktajlowych i czerwonej cebuli z dodatkiem oliwy z oliwek.

Kolacja: Sałatka z tuńczyka (tuńczyk w sosie własnym, fasola czerwona, kukurydza, cebula, sałata) z dressingiem na bazie oliwy z oliwek i soku z cytryny.

Czy będąc na keto można stosować dietę cukrzycową?

Ze względu na to, że obie diety mają wiele cech wspólnych, będąc na diecie ketogenicznej, można jednocześnie stosować dietę cukrzycową.

Zarówno dieta keto, jak i dieta cukrzycowa skupiają się na utrzymaniu stabilnego poziomu cukru we krwi poprzez ograniczenie spożycia węglowodanów. Dieta ketogeniczna jest bogata w zdrowe tłuszcze i umiarkowane białka, pomagając w kontrolowaniu glikemii, podobnie jak zalecenia dietetyczne dla diabetyków. Obie diety skupiają się na spożywaniu nieprzetworzonych produktów, uwzględniając w diecie warzywa i owoce zawierające niski indeks glikemiczny, zdrowe źródła tłuszczów, pochodzące z orzechów, nasion i oliwy z oliwek oraz źródła białka w postaci mięs i ryb.

Chcąc połączyć obie diety, z dotychczasowej diety keto należałoby wyeliminować tłuste mięso oraz wszystkie źródła tłuszczów odzwierzęcych, jak smalec, masło i majonez. Dodatkowo, oprócz stałego monitorowania poziomu cukru we krwi, zadbaj o to, by ilość spożywanych węglowodanów nie przekraczała dopuszczalnej dla utrzymania stanu ketozy wartości. Chociaż dieta keto jest niskowęglowodanowa, nie zapominaj o błonniku, który jest ważny dla zdrowia układu trawiennego i kontroli poziomu cukru we krwi. Włącz do diety warzywa bogate w błonnik, takie jak szpinak, brokuły i awokado.

Bibliografia